Алдамчыга кабылбоо үчүн
Кыргызстандагы жарыя тактайларына болгон эң негизги нааразычылык — дизайн эмес, изи жок кеткен акча. Ыкмалар жылдар бою кайталанат жана бир нерсеге таянат: сени шаштырышат.
Дароо көрүнөт
Сатуучу биринчи эле билдирүү менен чаттан WhatsApp же Telegram'га чакырат. Аянтчанын ичинде кат алышуу сакталат жана аны модерация көрөт, сыртында эч нерсе калбайт.
«Кармап туруу үчүн» алдын ала төлөм сурайт. Бир дагы адал соода жолугушууга чейин акча талап кылбайт.
Баа рыноктон кыйла төмөн. Бөлүмдүн медианасы менен салыштыр: айырма үчтөн бирден ашса, же кыянаттык бар, же товардын өзү жок.
«Төлөм» же «жеткирүү» шилтемесин жиберет. Домен чыныгысына бир тамга менен окшош болот, ал эми форма карттын маалыматын сурайт.
«Мына» эч качан кылбаган нерселер
SMS'тен келген кодду сурабайт. Чатта да, телефон менен да, кандай гана текшерүүдө болбосун.
Колдоо кызматынын атынан WhatsApp'ка жазбайт жана жеке номерлерден чалбайт.
Кызматкердин картасына же «текшерүү үчүн» акча которууну сурабайт.
Ушундай кылып жатышса — бул биз эмеспиз. Чыныгы колдоо аянтчанын ичинде жооп берет.
Жолугушууга чейин эмне кылуу керек
Чал. Алдамчылар үндөн качат: кат алышууну жасалмалоо сүйлөшүүгө караганда оңой.
Жарыяда жок кадрды сура: ошол эле товар башка бурчтан. Уурдалган сүрөттөр так ушул суроодо бүтөт.
Күндүз жана эл көп жерде жолук. Техника үчүн — розетка менен Wi-Fi бар жерде, сатуучунун көзүнчө текшерүү үчүн.
Жаныңа экинчи адамды ал. Бирөө товарды карайт, экинчиси айланасын.
Акча кетип калса
Дароо банкка чал жана которууну токтотууну сура. Биринчи сааттар чечет.
Милицияга арыз бер. Жарыянын номери, кат алышуу жана которуунун чеги керек болот — жарыянын номери анын барагынын дарегинде турат.
Жарыянын барагындагы баскыч менен арызданууну жөнөт. Алдамчылыкты, тыюу салынган товарды жана кемсинтүүнү 24 сааттын ичинде карайбыз, калганын — беш жумуш күндө: бул Санариптик кодекстеги катуу мөөнөт.
Алдамчы менен «комиссия үчүн кайтарып берем» деп сүйлөшпө. Бул ошол эле ыкманын экинчи бөлүгү.
Көп берилүүчү суроолор
- Сатуучу алдын ала төлөм сурап жатат — бул сөзсүз алдоопу?
- Сөзсүз эмес, бирок тобокелдик толугу менен сенде жана аны бөлүшөр эч ким жок: «Мына» эсептешүүлөргө катышпайт жана сатып алуучунун акчасын кармап турбайт. Жеке картага которуу эч нерсе менен корголбойт — өзүң ырастаган операцияны банк жокко чыгарбайт. Башка шаардан келген товарды акысын алганда төлөө менен же алган учурда карап көрүү мүмкүнчүлүгү бар жеткирүү аркылуу алган коопсузураак.
- Рейтинги бар сатуучуга ишенсе болобу?
- Рейтинг менен пикирлер күчтүү белги, бирок кепилдик эмес: аккаунттарды сатып алышат. Катталган күнүн, жарыяларынын санын жана адам үн менен жооп берерин кара.
- Мага WhatsApp'ка «Мына колдоосунан» жазышты
- Бул алдоо. Колдоо кызматы аянтчанын ичинде гана жазат жана SMS кодун эч качан сурабайт. Код — операциянын алдындагы кол тамга, ал аны сенин ордуңа өткөргүсү келгенге гана керек.
- Арызга канча күндө жооп келет?
- Жол берилгис мазмунга арыз болсо — бир сутка: алдамчылык, тыюу салынган товар, кемсинтүү, бөтөн белги. Калганына — беш жумуш күн: «Электрондук соода жөнүндө» мыйзам он календардык күн берет, Санариптик кодекс беш жумуш күн берет, биз катуураагын алабыз.