Даттануулар, талаш-тартыштар жана чечимге даттануу

Санарип кодекстин № 178 119-беренесинин 1-бөлүгү беш себепти санайт, жана биз алардын ар бири боюнча даттанууну кабыл алабыз: сервистин иштөө сапатына; интеллектуалдык менчик укуктарын же санарип укуктарын бузууга; аянтчаны пайдалануу эрежелерин бузууга; мыйзам менен жеткиликтүүлүгү чектелген жазмаларды таратууга; Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын башка бузууларына.

Иш жүзүндө бул жөнөкөйүрөөк көрүнөт: алдамчылык, тыюу салынган товар, бөтөн бөлүм, кайталанма, кемсинтүү жана уятсыздык, бренд же контент боюнча укуктарды бузуу, «мурда сатылган», ошондой эле бул тизмеге кирбеген баары.

Жарыяга — анын барагындагы «Даттануу» баскычы менен. Каттоо керек эмес: сатып алуучу жарыяны киргенге чейин көрөт, жана андан аккаунт талап кылуу алдамчылыктын жарымын байкалбай калтырмак.

Калгандын баарына — сайттын ар бир барагынын ылдый жагында көрсөтүлгөн кайрылуулар дарегине кат менен. Катта жарыянын номери жана шилтеме керектүү болот.

Жарыядагы форма анонимдүү: биз байланышты сурабайбыз, ошондуктан жыйынтыкты жеке сага билдире албайбыз. Жооп керек болсо, кат жаз, жана биз даттануу келген ыкма менен жооп беребиз, муну Санарип кодекстин № 178 119-беренесинин 3-бөлүгү талап кылат.

Интеллектуалдык менчик боюнча доонат үчүн укук ээсине өзүнчө тартип берилген — ал төмөндө.

Берилген күндөн тартып беш жумуш күндөн ашпаган мөөнөттө карайбыз. Мөөнөт катуураагы алынды: «Электрондук соода жөнүндө» № 154 Мыйзам 6-беренесинин 1-бөлүгүнүн 16-пунктунда 10 календардык күн берет, Санарип кодекс № 178 119-беренесинин 3-бөлүгүндө беш жумуш күн берет. Экөөнү тең сактоо кичүүсү боюнча гана мүмкүн.

Дедлайн даттануу берилген учурда коюлат жана даттануунун жазмасында турат. Бул ниет эмес, модерациянын кезеги курулган талаа.

Эгерде бузууну четтетүү үчүн көбүрөөк убакыт керек болсо, биз бул тууралуу ошол эле беш жумуш күндүн ичинде билдиребиз жана канча убакыт керектигин, эмне үчүн керектигин түшүндүрөбүз. Ушуну ошол эле 119-берененин 3-бөлүгү буйрук кылат.

Даттануу көрсөтүлгөн мөөнөт менен модерациянын кезегине түшөт. Модератор жарыяны карап, чечимдердин бирин кабыл алат: ушул бойдон калтыруу, башка бөлүмгө которуу, оңдоону талап кылуу же жарыялоодон алуу.

Алуу чектөө жөнүндө жазма менен таризделет: анда кайсы жарыяга, кайсы негизде, ким тарабынан жана качан коюлганы көрсөтүлгөн. Мындай жазмасыз жарыя тизмеге кайта албайт, ал эми жазманын өзү кайра жазылбайт — аны алып салууга гана болот, жана алып салуу да жазылат.

Негиз орусча жана кыргызча дароо жазылат. Жарыянын автору аны кабинетте чечимди адам кабыл алганы же автоматика кабыл алганы жөнүндө белги менен бирге көрөт.

Эгерде даттануу колдонуучунун аракеттерине тийиштүү болсо, Санарип кодекстин № 178 119-беренесинин 2-бөлүгү бизди ошол колдонуучуга даттануунун келип түшкөнү жөнүндө билдирүүгө жана ага тиешелүү бардык маалыматтарды берүүгө милдеттендирет. Даттануу берилген учурда өзүнчө билдирүү бизде азырынча жок: автор даттануу жөнүндө ал боюнча чечим менен бирге билет. Даттануунун маалыматтарын биз суроо боюнча беребиз — колдоого жарыянын номери менен жаз, биз аларды кароо мөөнөтү бүткөнгө чейин жиберебиз.

Кабинетте, четке кагылгандар өтмөгүндө себеби, датасы, чечимди ким кабыл алганы жана «Даттануу» баскычы көрсөтүлгөн.

Модерациянын колдонуудагы каалаган чечимине — автоматтык да, адам кабыл алганы да — даттанууга болот. Автоматтык чечимди адамдын катышуусу менен кайра карап чыгууну талап кылуу укугун Санарип кодекстин № 178 57-беренесинин 2-бөлүгү берет; биз мунун чегин коюп койбойбуз, анткени адам автоматикадан аз жаңылбайт.

Талапты тирүү модератор карайт. Эгерде чечим жокко чыгарылса, жарыя тизмеге кайтат, ал эми жайгаштыруунун жана жылдыруунун жеп коюлган убактысы кайтарылат — терезе жарыя тизмеден тышкары жаткан мөөнөткө так алдыга жылдырылат.

Бир чечим боюнча кайра кароонун бир талабы кабыл алынат. Кайра кароонун жыйынтыгы менен макул эмессиң — андан ары төмөндө сүрөттөлгөн сотко чейинки тартип иштейт.

Эгерде аянтчада сенин интеллектуалдык менчикке укуктарың бузулса, ушул укуктарды тастыктаган маалымат менен билдирүү жөнөт: кандай объект, укук эмне менен тастыкталат, аны кайсы жарыялар бузат.

Билдирүүнү алгандан кийин биз № 154 Мыйзамдын 18-беренесинин 4-бөлүгү боюнча талаштуу товарларды жана кызматтарды сатууну токтотууга, тиешелүү шилтемелерди 30 календардык күнгө бөгөттөөгө, ошол эле учурда билдирүүнү сатуучуга жөнөтүүгө жана укук ээсине көрүлгөн чаралар жөнүндө билдирүүгө милдеттүүбүз.

Сатуучу бул убакытта же бузууну четтетип, бул тууралуу бизге жана укук ээсине билдирет, же укук ээсине бузуу жок экендигинин далили менен жооп берет (18-берененин 5-бөлүгү).

Бөгөттү мөөнөтүнөн мурда алып салууга биз укук ээсинин макулдугу менен гана укуктуубуз (18-берененин 6-бөлүгү). 30 күн өткөндөн кийин чаралар токтотулат — укук ээси сотко кайрылгандыгы жөнүндө документтерди берген учурду кошпогондо; анда бөгөт соттун чечими мыйзамдуу күчүнө киргенге чейин кармалат (18-берененин 7-бөлүгү).

Тартип мынчалык кылдат сүрөттөлгөнү кооздук үчүн эмес: ушул аракеттерди аткарбаган учурда соода аянтчасынын оператору сатуучу менен тең жоопкерчилик тартат (18-берененин 8-бөлүгү).

Эгерде талаш-тартыш сатуучу менен сатып алуучунун ортосунда пайда болсо, биз аны аянтчанын эрежелери боюнча карайбыз — муну Санарип кодекстин № 178 119-беренесинин 4-бөлүгү талап кылат. Маңызын жаз, кат алышууну жана жарыянын номерин тиркеп кой.

Биз эмне кыла алабыз: өз жазмаларыбыз боюнча фактыларды калыбына келтирүү, тараптарга бизде болгон дайындарды берүү, жарыяны алуу, бузган адамдын аккаунтун чектөө, жыйынтыкты бекитүү. Эмне кыла албайбыз: колдон колго берилген акчаны кайтаруу жана тарапты милдеттенмени аткарууга мажбурлоо — пайдалануучулардын ортосундагы эсептешүүлөргө биз катышпайбыз.

№ 154 Мыйзамдын 6-беренесинин 1-бөлүгүнүн 25-пункту операторду санарип арбитраж сервисинин ишин камсыз кылууга милдеттендирет. Биз чынчылдык менен эскертебиз: мындай сервис так эмне болушу керектиги мыйзамдан келип чыкпайт — термин мыйзамдарда так бир жолу кездешет, анын аныктамасы жана тартиби жок, ага тиешелүү ченемдик актыны биз таппадык. Ал пайда болгонго чейин талаш-тартыш ушул жерде сүрөттөлгөн ыкма менен долбоорт.

Эгерде бүтүм акча которуу менен коштолгон болсо жана уурулуктун белгилери бар болсо — биздин карап чыгуубузду күтпөй, ички иштер органдарына кайрыл. Биз ыйгарым укуктуу органдын сурамы боюнча дайындарды беребиз.

Аянтчанын даттануу же талаш-тартыш боюнча чечимине сотко чейинки милдеттүү тартипте тармактык жөнгө салуучуда даттанылат, жана анын чечими менен макул болбогон учурда гана — сотто. Бул Санарип кодекстин № 178 119-беренесинин 5-бөлүгүндө белгиленген, жана бул кадамды аттап өтүүгө болбойт: түз сотко берилген доо тартип боюнча берилбеген болот.

Жөнгө салуучу тараптардын аракеттери пайдалануу макулдашуусуна шайкеш келгенин жана макулдашуунун өзү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына шайкеш келгенин текшерет. Биздин макулдашуунун мыйзамга карама-каршы келген шарттарын жетекчиликке алууга ал укуксуз.

Биздин сервис үчүн тармактык жөнгө салуучунун милдеттери кайсы мамлекеттик органга жүктөлгөнүн Министрлер Кабинети аныктайт. Тиешелүү акт жарыяланганга чейин биз бул жерде конкреттүү органды атабайбыз — анын ордуна колдоого жаз, биз кайрылуунун учурдагы дарегин билдиребиз.

Бул керектөөчүнүн сот аркылуу коргонуу укугун жокко чыгарбайт: акылуу кызматтардан келип чыккан талаш-тартыштар Кыргыз Республикасынын мыйзамдары боюнча Кыргыз Республикасынын соттору тарабынан долбоорт.